wat is psycho-motorisch werk
“Through the movements of our bodies we can relate the inner self to the outer world”
– Laban (1948)
Bij de psychomotorische werkwijze worden spel, beweging en interactie ingezet om stagnatie in de ontwikkeling van een kind weer op gang te brengen en/ of ingrijpende gebeurtenissen te verwerken. Kinderen communiceren vaak via hun lichaam wat ze nog niet onder woorden kunnen brengen. Via het lichaam wordt zichtbaar wat er van binnen speelt.
Bij deze werkwijze wordt beweging en spel ingezet om het kind te helpen uiten wat het niet altijd verbaal kan. Observatie van lichaamstaal, spanning, motorische patronen en spelgedrag helpt om inzicht te krijgen in de emoties en het gedrag van het kind.
Spanning, emoties of onzekerheid worden vooral gevoeld en zichtbaar in gedrag. Door te bewegen en te ervaren ontstaat er bij het kind inzicht in zichzelf, en leert het zichzelf op een veilige en speelse manier beter te begrijpen. Via doelgerichte begeleiding wordt de verbinding tussen voelen, denken en doen bij het kind versterkt.
voor wie
Deze psychomotorische werkwijze is vooral passend voor kinderen tussen de 4 en 12 jaar, maar soms ook voor jongere (vanaf 3 jaar) of oudere kinderen, afhankelijk van het kind en de problematiek.
Binnen Praktijk Noura is de therapeut breed opgeleid in de behandeling van kinderen met uiteenlopende klachten, ervaringen en achtergronden. Daarbij is er specialisatie in interculturele therapeutische begeleiding van kinderen (en ouders) die te maken hebben met verlies, rouw en trauma als gevolg van oorlog en migratie.
De psychomotorische werkwijze overstijgt cultuur- en taalbarrières, omdat het kind via beweging, spel en lichaamservaring bepaalt hoe het zich uitdrukt, inclusief de culturele aanpassing van de activiteiten.
Wanneer
Binnen de speltherapie bij Praktijk Noura kunnen meer lichaamsgerichte en bewegingsgerichte spellen en oefeningen worden geïntegreerd, wanneer dit passend is voor het kind en in afstemming met de ouders. Soms ligt de behoefte van een kind dat stagneert in zijn of haar ontwikkeling vooral bij het ervaren via het lichaam en bewegen. In dat geval kan een meer gerichte psychomotorische werkwijze worden ingezet.
Psychomotorisch werken kan helpend zijn voor kinderen die bijvoorbeeld:
- veel spanning of onrust in hun lichaam ervaren
- moeite hebben met het herkennen of reguleren van emoties
- snel boos worden of juist terugtrekken
- onzeker zijn of weinig zelfvertrouwen hebben
- moeite hebben met grenzen voelen en aangeven
- erg in hun hoofd zitten of juist impulsief reageren
Door psychomotorisch te werken kan een kind meer lichaamsbewustzijn ontwikkelen en nieuw gedrag oefenen. Doordat het kind dit niet alleen begrijpt, maar ook lichamelijk ervaart, beklijft het vaak dieper. Voor kinderen die praten lastig vinden, kan deze manier van werken een ingang bieden.
Soms is het onduidelijk wat er precies met een kind aan de hand is of wat de oorzaak is van bepaalde (lichamelijke) klachten, maar er is een verandering in gedrag of welzijn waarneembaar, zoals bijvoorbeeld weinig zelfvertrouwen, huilbuien, lichamelijk onverklaarbare klachten of plotseling regressie in gedrag. De psychomotorische werkwijze kan dan inzicht geven in wat mogelijk onderliggend is aan bepaalde klachten.
Er zijn contra-indicaties bij de inzet van de psychomotorische werkwijze
- Ernstige lichamelijke of medische beperkingen die bewegen niet veilig maken
- Ernstige psychiatrische ontregeling of acute crisis (bijv. suïcidaliteit)
- Zeer ernstige verstandelijke beperking die deelname onmogelijk maakt
- Ernstige angst of trauma gerelateerd aan bewegen of aanraking
werkwijze
Bewegingsspel en lichaamsgerichte activiteiten
Het kind leert door te doen en ervaren. Bewegingsspel en lichaamsgerichte oefeningen geven het kind de ruimte om gevoelens te uiten, spanning te reguleren en nieuwe manieren van handelen te oefenen.
We kunnen bijvoorbeeld werken met:
- bewegingsspel zoals rennen, balspel of samenwerken
- oefeningen gericht op spanning en ontspanning
- activiteiten rondom krachtregulatie, grenzen en ruimte innemen
- speelse vormen waarin lichaam en gevoel samenkomen
Het gaat niet om prestatie, maar om wat het kind ervaart en ontdekt.
Het kind bepaalt zelf waarmee het wil spelen en welke vormen van bewegen en ervaren het wil inzetten, begeleid vanuit een positieve, ondersteunende focus.
Clientgerichte methode
De therapeutische relatie speelt een essentiële rol binnen de begeleiding. Binnen deze veilige relatie leert het kind al spelend en bewegend stress reguleren, emoties adequaat te uiten, ingrijpende gebeurtenissen te verwerken en ervaringen op te doen met ander gedrag. De werkwijze is cliëntgericht en positief van focus. Dit betekent dat de begeleiding zich richt op het herstellen en versterken van de eigen vermogens van het kind. Kinderen bepalen zelf wat zij willen onderzoeken, uiten en ervaren.
De therapeut luistert en kijkt naar het spel, volgt het kind en brengt onder woorden wat er gebeurt in het spel. Vaak speelt de therapeut ook mee. De therapeut treedt op deze wijze de belevingswereld van het kind binnen en probeert het kind te begrijpen. Binnen het spel kan de therapeut ook spelinterventies toepassen.
Bij Noura kan tijdens het therapeutische traject soms een ouder of een broertje/ zusje binnen de spelkamer betrokken worden – als dit passend is met de doelen van het behandelplan.
Fasen en Duur
- Kennismaking
Het proces start met een kennismaking en intake met de ouders/verzorgers van het kind om de benodigde informatie met elkaar te delen. - Observatieperiode
De eerste 3 tot 6 weken bestaan uit een observatiefase. De ervaringsgerichte therapeut en het kind bouwen een vertrouwensrelatie op, en de situatie van het kind wordt in beeld gebracht. - Implementatie plan van aanpak
Wanneer ouders/verzorgers akkoord geven op de opgestelde doelen, wordt het plan van aanpak geïmplementeerd en wordt er binnen de sessies gewerkt aan deze doelen. - Evaluaties
Ongeveer elke 3 maanden vindt een evaluatie plaats over de ontwikkeling van het kind. Bij dit gesprek zijn ouders/verzorgers aanwezig, en regelmatig sluit ook de leerkracht en/of andere relevante betrokkenen aan, zoals bijvoorbeeld de ambulant gezinswerker. - Afsluiten
Er is geen vaste tijdslijn voor de duur van het proces. Dit kan variëren van 3 maanden tot 1–1,5 jaar. Als de doelen bereikt zijn, wordt de therapie afgesloten. In overleg met ouders/verzorgers en het kind worden afspraken gemaakt over het afbouwen en afsluiten van het proces.
aangesloten bij / lid van
